{"id":5469,"date":"2022-02-24T13:59:49","date_gmt":"2022-02-24T09:59:49","guid":{"rendered":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/moskva-b%c9%99yannam%c9%99si-c%c9%99nubi-qafqazin-yeni-strateji-yol-x%c9%99rit%c9%99sidir\/"},"modified":"2022-02-24T13:59:49","modified_gmt":"2022-02-24T09:59:49","slug":"moskva-b%c9%99yannam%c9%99si-c%c9%99nubi-qafqazin-yeni-strateji-yol-x%c9%99rit%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/moskva-b%c9%99yannam%c9%99si-c%c9%99nubi-qafqazin-yeni-strateji-yol-x%c9%99rit%c9%99sidir\/","title":{"rendered":"Moskva B\u0259yannam\u0259si C\u0259nubi Qafqaz\u0131n yeni strateji yol x\u0259rit\u0259sidir"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-628\" src=\"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/thumbnail_0d0add5a12358730e9ca316d2812a10b.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"258\" srcset=\"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/thumbnail_0d0add5a12358730e9ca316d2812a10b.jpg 799w, https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/thumbnail_0d0add5a12358730e9ca316d2812a10b-300x194.jpg 300w, https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/thumbnail_0d0add5a12358730e9ca316d2812a10b-768x496.jpg 768w, https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/thumbnail_0d0add5a12358730e9ca316d2812a10b-600x387.jpg 600w, https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/thumbnail_0d0add5a12358730e9ca316d2812a10b-150x97.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/>Moskvada \u201cRusiya Federasiyas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259\u201dnin imzalanmas\u0131n\u0131n tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti olduqca b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Bu, Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Prezidenti Vladimir Putinin Az\u0259rbaycan-Rusiya m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 inki\u015faf perspektivl\u0259rini h\u0259rt\u0259r\u0259fli n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259r\u0259k imzalad\u0131\u011f\u0131 m\u00fch\u00fcm bir s\u0259n\u0259ddir. 43 b\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t m\u00fctt\u0259fiqlik haqq\u0131nda Moskva B\u0259yannam\u0259si Rusiya Az\u0259rbaycan v\u0259 iki \u00f6lk\u0259nin xalqlar\u0131 aras\u0131nda dostluq, mehriban qon\u015fuluq, tarixi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259, d\u0259rin m\u0259d\u0259ni, humanitar \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p>1997-ci il iyulun 3-d\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda dostluq, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 imzalan\u0131b. 2008-ci ild\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycanla Rusiya aras\u0131nda dostluq v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q s\u0259n\u0259di, h\u0259m\u00e7inin 2018-ci ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin v\u0259 Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Birg\u0259 B\u0259yanat\u0131 m\u00f6vcuddur. Bu tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259, xalqlar\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na tam \u015f\u0259kild\u0259 cavab verir. Regional v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin v\u0259 sabitliyin t\u0259min edilm\u0259si, m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni, m\u00fctt\u0259fiqlik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u0259mlidir. Siyasi, iqtisadi, m\u00fcdafi\u0259, m\u0259d\u0259ni, humanitar, t\u0259hsil, sosial sah\u0259l\u0259rd\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u0259hiyy\u0259, g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 idman sah\u0259sind\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q formala\u015f\u0131r. Eyni zamanda, iki \u00f6lk\u0259nin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 etimad prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslanan h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 sadiqlik ifad\u0259 edilir. Rusiya v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fczv olduqlar\u0131 beyn\u0259lxalq v\u0259 regional t\u0259\u015fkilatlarda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 maraq do\u011furan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin inki\u015faf etdirilm\u0259si niyy\u0259tini ortaya qoyur. M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi (MDB) m\u0259kan\u0131nda inteqrasiya prosesl\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 iki \u00f6lk\u0259nin maraql\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks edilib. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) Nizamnam\u0259sinin, Helsinki Yekun Akt\u0131n\u0131n v\u0259 Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (AT\u018fT) konsensusla q\u0259bul edil\u0259n dig\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259rinin m\u0259qs\u0259d v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u00fcmumtan\u0131nm\u0131\u015f prinsip v\u0259 normalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259y\u0259 dair \u00f6hd\u0259lik d\u0259 s\u0259n\u0259dd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquq \u0259sas\u0131nda \u00e7oxq\u00fctbl\u00fc d\u00fcnyan\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fcn, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunub saxlanmas\u0131nda BMT-nin m\u0259rk\u0259zi rolunun vacibliyi \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Rusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini m\u00fctt\u0259fiqlik qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti, iki \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259, d\u00f6vl\u0259t suverenliyin\u0259, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131r. M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin formala\u015fd\u0131rlmas\u0131 el\u0259c\u0259 d\u0259 bir-birinin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq, h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 fayda, m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin dinc yolla h\u0259lli v\u0259 g\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259m\u0259k v\u0259 ya g\u00fccl\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259m\u0259k prinsipl\u0259rin\u0259 sadiqlik \u0259sas\u0131nda t\u0259min edil\u0259c\u0259k. D\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00f6z milli maraqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259kl\u0259 qlobal, regional miqyasda s\u00fclh\u00fcn m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, sabitliyin v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 dair raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. M\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 nizamlanmas\u0131nda, regional v\u0259 qlobal t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, sabitlik probleml\u0259rinin h\u0259llind\u0259 BMT-nin v\u0259 BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi rolunun daha da g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, AT\u018fT-in konsensusla q\u0259bul edilmi\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f m\u0259qs\u0259d v\u0259 prinsipl\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m qeyd edilir. Qafqaz v\u0259 X\u0259z\u0259r regionlar\u0131nda sabitlik v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 xarici siyas\u0259t f\u0259aliyy\u0259ti sah\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u0130ki \u00f6lk\u0259d\u0259n birin\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259n, s\u00fclh\u00fc pozan v\u0259 ya t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n birinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik maraqlar\u0131na t\u0259sir ed\u0259n v\u0259ziyy\u0259t yarand\u0131\u011f\u0131 halda t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131na dair\u00a0 raz\u0131l\u0131q da \u0259ld\u0259 edilib. Paralel olaraq iki d\u00f6vl\u0259tin strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259n h\u0259r hans\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sas prinsipl\u0259r B\u0259yannam\u0259d\u0259 yer al\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi 2020-ci ilin noyabr ay\u0131nda regionda at\u0259\u015fin v\u0259 b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n tam dayand\u0131r\u0131lmas\u0131nda Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n vasit\u0259\u00e7ilik rolunu y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir. Rusiya v\u0259 Az\u0259rbaycan regionda sabitlik v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, b\u00fct\u00fcn iqtisadi v\u0259 n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131na t\u0259r\u0259fda\u015f oldu\u011funu b\u0259yan edir. Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas kimi 2020-ci il 10 noyabr tarixli, 2021-ci il 11 yanvar v\u0259 26 noyabr tarixli b\u0259yanatlar\u0131n\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fczr\u0259 s\u0259yl\u0259r\u0259 bundan sonra da h\u0259r c\u00fcr d\u0259st\u0259k ifad\u0259 edilir. H\u0259r iki \u00f6lk\u0259 \u00f6z \u0259razil\u0259rind\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259rin dig\u0259r t\u0259r\u0259fin d\u00f6vl\u0259t suverenliyin\u0259, m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f f\u0259aliyy\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 q\u0259tiyy\u0259tli sur\u0259td\u0259 almaqla ba\u011fl\u0131 da s\u0259n\u0259dd\u0259 m\u00fch\u00fcm b\u0259nd m\u00f6vcuddur. Bundan sonra Az\u0259rbaycan v\u0259 Rusiya silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u0259m\u0259liyyat v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 birg\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si d\u0259 daxil olmaqla qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, el\u0259c\u0259 d\u0259 ikit\u0259r\u0259fli h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rini inki\u015faf etdir\u0259c\u0259kl\u0259r. T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min edilm\u0259si, s\u00fclh\u00fcn v\u0259 sabitliyin qorunub saxlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 bir-birin\u0259 BMT Nizamnam\u0259si, ayr\u0131-ayr\u0131 beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda v\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n h\u0259r birinin beyn\u0259lxalq-h\u00fcquqi \u00f6hd\u0259likl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almaqla h\u0259rbi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259si imkan\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259y\u0259 haz\u0131r olduqlar\u0131n\u0131 b\u0259yan edibl\u0259r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6vl\u0259tl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n v\u0259 bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f h\u0259r hans\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kin\u0259c\u0259kl\u0259rini beyn\u0259lxalq terror\u00e7uluq, ekstremizm v\u0259 separat\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259hdidl\u0259rin\u0259, transmilli m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 da birg\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k kimi vacib m\u00fcdd\u0259alar bu s\u0259n\u0259d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanla Rusiya 2018-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin h\u00fcquqi statusu haqq\u0131nda Konvensiyan\u0131n, raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f etimad t\u0259dbirl\u0259rinin, mehriban qon\u015fuluq v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma m\u00fchitinin ir\u0259li apar\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 d\u0259 raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. Az\u0259rbaycanla Rusiya aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 ticar\u0259t-iqtisadi, s\u0259rmay\u0259 v\u0259 elmi-texniki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, istehsal, elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, h\u0259r n\u00f6v m\u00fclkiyy\u0259t formal\u0131 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat subyektl\u0259ri aras\u0131nda birba\u015fa \u0259laq\u0259l\u0259r keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131r\u0131lacaq. B\u0259yannam\u0259d\u0259 vacib m\u0259qamlardan biri d\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin maraqlar\u0131na birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 z\u0259r\u0259r vuran h\u0259r hans\u0131 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 da m\u00fch\u00fcm m\u00fcdd\u0259a var.<\/p>\n<p>Eldar QUL\u0130YEV<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan A\u011fsaqqallar \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri,<\/p>\n<p>Milli M\u0259clisin deputat\u0131, professor<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Moskvada \u201cRusiya Federasiyas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259\u201dnin imzalanmas\u0131n\u0131n tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti olduqca b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Bu, Az\u0259rbaycan Prezidenti<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2591,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"yes"},"categories":[26],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5469"}],"collection":[{"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5469"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5469\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agsaqqallarsurasi.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}